معرفی کامل و جامع انواع لوله و اتصالات
انواع لوله و اتصالات چیست و چه کاربری در صنعت لولهکشی دارد؟ در این مقاله با ما همراه باشید تا پیرامون انواع لوله و اتصالات اطلاعاتی بدست آوریم:
بشر روزبهروز در تلاش بوده است تا با اختراع انواع و اقسام لوازم، زندگی را برای خود راحتتر کند. یکی از پرکاربردترین اختراعات آن هم در طول تاریخ، تولید لولهها بوده است. امروزه لولهها جزء جدا نشدنی از سیستم حمل سیالات و گازها شدهاند به صورتی که حتی نمیتوان نبود آن را متصور شد. بسته به نیاز و مکانی که از لولههای استفاده میکنیم، نوع و جنس آنها نیز متفاوت خواهد بود. ما در این مقاله قصد داریم تا شما را به صورت کامل با انواع لوله و اتصالات آشنا کنیم.
لولهو اتصالات چیست؟
شاید پاسخ دادن به این سوال کمی ابتدایی به نظر برسد. همه میدانند که لوله به یک قطعه استوانهایشکل اطلاق میشود که میان آن خالی است. از این قطعه برای انتقال انواع سیالات مانند آب و یا گازها در ساختمانها، تاسیسات، صنعت و … استفاده میشود. امروزه لولهها را از جنسهای مختلفی تولید میکنند که هرکدام از آنها دارای خواص و ویژگیهایی بوده و در مکانهای بهخصوصی کاربرد پیدا میکنند.
اتصالات نیز یکی از اجزای مهم لولهکشیها هستند. هر زمان که از سیستم لولهکشی استفاده کنیم، بدون شک حضور اتصالات ضروری خواهد بود. این تجهیزات برای متصل کردن، مسدود کردن، محکم کردن و … استفاده میشود.
کاربرد انواع لولهها و اتصالات در صنعت
وظیفه اصلی این تجهیزات در صنعت، بدون شک جابهجایی سیالات و گازها است. لولهها میتوانند به سادگی انواع مایعات مانند آب را بدون ایجاد هیچگونه تغییری در آن، از یک نقطه به نقطه دیگر حمل کنند. از سوی دیگر کارخانهها نیز به کمک این لولهها پسماندها و مواد شیمیایی خودشان را دفع میکنند. در ساختمانها و تاسیسات نیز لولهها برای انتقال کاربردهای بسیار زیادی دارند.
البته لولهها بسته به نوع جنسی که دارند، بیشتر برای اهداف خاص استفاده میشوند. برای مثال برخی از لولهها صرفا برای انتقال گونهای خاص از گازها کاربرد دارند. از همین رو در پالایشگاههای نفتی و گازی تنها مجاز به استفاده از چنین لوله و اتصالاتی هستیم. از سوی دیگر مقاومت لولهها نیز میتواند نوع کاربری آنها را مشخص کند. هر چه یک لوله از آلیاژ مقاومتر تولید شده باشد، میتواند سیالات و مواد شیمیایی خاصتری را منتقل کند.
معرفی انواع لوله و اتصالات
اکنون که به صورت اجمالی با لوله و اتصالات آشنا شدید اجازه دهید تا این تجهیزات پرکاربرد را بیشتر به شما معرفی کنیم. امروزه لولهها را در سایزها و اندازههای گوناگونی تولید میشوند. در واقع باید بدانید که قطر خارجی لوله یکی از مهمترین معیارهایی است که در انتخاب لوله باید به آن دقت کرد. دلیل این امر این است که تحمل فشار لولهها، رابطهای مستقیم با قطر خارجی آنها دارد.
لولهها در کارخانهها بیشتر به صورت شاخهای تولید میشوند و بعد از آن به بازار ورود پیدا میکنند. معمولاً طول هر شاخه بین 0.5 تا 6 متر خواهد بود. ما در ادامه به صورت کامل در خصوص انواع لوله و اتصالات، همچنین مزایا و معایب هر کدام از آنها صحبت خواهیم کرد.
معرفی لولههای پلیمری
یکی از انواع لوله و اتصالات در تاسیسات، لولههای پلیمری هستند. این لولهها و اتصالات آنها به دلیل خواص و مشخصات بهخصوصی که دارند، در صنعت ساختمانسازی و تاسیسات به صورت گستردهای مورد استفاده قرار میگیرند. لولههای پلیمری دارای ساختار مولکولی خاصی هستند که استفاده از آنها در صنعت را در مقایسه با لولههای فلزی و مسی برتر کرده است.
از مهمترین مزایای لولهها و اتصالات پلیمری میتوان به مقاومت و دوام بسیار بالای آنها اشاره کرد. لولههای فلزی در مدتزمان کمی زنگزده و دچار خوردگی خواهند شد. این در حالی است که لولههای پلیمری میتوانند سالیان سال بدون کوچکترین مشکلی به کار خودشان ادامه دهند. همچنین این لولهها دارای قیمت بسیار مقرونبهصرفهای بوده و نصب آنها نیز آسان است. یکی دیگر از مزایای لولههای پلیمری وزن کم آنها در مقایسه با سایر لوله و اتصالات در تاسیسات است.
به تمامی این ویژگیها همچنین انعطافپذیری مناسب، نارسا بودن، مقاومت در برابر خطرات میکروبیولوژی و … را هم اضافه کنید تا بهخوبی متوجه شوید چرا این مدل از لولهها کاربرد بسیار زیادی در تاسیسات و صنایع مختلف پیدا میکنند. اما در کنار تمام مزایایی که برای این لولهها وجود دارد، این لولهها نمیتوانند در برابر تغییرات دمایی و فشار تاب بیاورند. از سوی دیگر قابلیت اشتعالپذیری این لولهها بالا بوده است. ازاینرو باید در مکانهای خاصی مانند تاسیسات ساختمانها مورد استفاده قرار بگیرند.
در خصوص لولههای پلیمری باید به این نکته اشاره کرد که خود آنها نیز به دستههای زیادی تقسیم میشوند. از جمله آنها میتوان به لوله پلیپروپیلن، پلی بوتیلن، لوله نایلون و … اشاره کرد. ما در ادامه این لولههای پلیمری را به شما معرفی خواهیم کرد.
لولههای پلیاتیلن
یکی از پرکاربردترین لولهها در صنعت، لوله و اتصالات پلیاتیلن است. این لولهها دارای انعطافپذیری مناسبی بوده و در برابر فشار و ضربه مقاومت بالایی دارند. همین امر موجب شده است تا نصب و راهاندازی این لولهها کاری ساده و آسان باشد. خود لولههای پلیاتیلن به سه دسته پلیاتیلن تک جداره، پلیاتیلن دوجداره و پلیاتیلن اسپیرال تقسیم میشوند. از لولههای پلیاتیلن در سیستم آبرسانی، شبکه گازکشی، فاضلابهای شهری، خطوط آب سرد کارخانهها و … استفاده میشود.
لولههای پروپیلن
یکی دیگر از لوله و اتصالات پرکاربرد در صنایع مختلف، لولههای پروپیلن هستند. این مدل از لولهها شباهت زیادی به لولههای PVC دارند، اما بین این دو اختلافاتی نیز وجود دارد. از مهمترین این تفاوتها میتوان به مقاومت و دوام بیشتر لولههای پروپیلن اشاره کرد. جالب است بدانید که اگر لولههای پروپیلن را در شرایط مناسب نگهداری کنید، تا 50 سال نیز عمر پیدا میکنند. این مدل از لولهها در صنایع مختلفی مانند ساختمانسازی و تاسیسات مورد استفاده قرار میگیرند.
لولههای PVC
لولههای PVC نیز از لوله و اتصالاتی هستند که در صنایع گوناگون به وفور از آن استفاده میکنند. از بزرگترین معایب این لولهها میتوان به امکان اشتعال آنها اشاره کرد. همچنین در صورتی که در دمای زیر صفر قرار بگیرند، به سادگی میشکنند. لولههای PVC را نباید در زیر نور مستقیم خورشید قرار داد و برای انتقال خطوط آب داغ نیز مناسب نیستند. خود لوله PVC نیز به دو دسته لولههای UPVC و CPVC تقسیم میشوند.
معرفی لولههای پنج لایه
یکی از بهترین انواع لوله و اتصالات در تاسیسات، لولههای پنج لایه هستند. این لولهها را میتوان نسل جدیدی از لولههایی که در صنعت لولهکشی استفاده میشوند دانست. در تولید لولههای پنج لایه از ترکیب فلز و پلیمر استفاده شده است. این لولهها دارای یک لایه محافظ آلومینیومی بوده و در میان این لایه، لایههای دیگری قرار خواهند گرفت. استفاده از لایههای مختلف در این لولهها باعث بالا رفتن استقامت لوله در برابر ضربه و فشار خواهد شد.
در واقع به کمک این لایههای مختلف بسیاری از ایرادات و مشکلاتی که در لولههای پروپیلن و لولههای فلزی موجود بود، برطرف شد. ازاینرو میتوان از این مدل لوله و اتصالات در تاسیسات و سیستمهای مختلف استفاده کرد. از مهمترین مزایای لولههای پنج لایه میتوان به سادگی در نصب، مقاومت در برابر خوردگی، وزن سبک، انعطافپذیری مناسب و … اشاره کرد. میتوان از لولههای پنج لایه در تاسیسات گرمایشی، سیستمهای موتورخانهای، سیستمهای آبرسانی و … استفاده کرد.
معرفی لولههای تکلایه
نوع دیگری از لولههای پلیپروپیلن وجود دارد که شاید آنها را با نامهای لوله سفید و سبز بشناسید. این لولههای تکلایه از قدیمیترین نوع لولههای پلیپروپیلن هستند که در مقایسه با لولههای فلزی دارای مزایا و معایبی هستند. این مدل از لولهها دارای مقاومت و دوام بالا در برابر فشار و ترکخوردگی بوده، دارای وزن مناسبی هستند، ماندگاری بالایی دارند، قیمت مناسبی دارند و … . ازاینرو لولههای تکلایه بیشتر برای انتقال مایعاتی ماند آب استفاده میشوند.
آشنایی با لوله و اتصالات فاضلابی
یکی دیگر از مهمترین بخشهای صنعت که لولهها به صورت گسترده در آن به کار میروند، سیستمهای فاضلابی است. در این سیستم میبایست از لوله و اتصالات مقاوم و بادوام استفاده کرد. امروزه در این سیستم از لولههایی با نام پوش فیت استفاده میشود. لولههای پوش فیت که خود نوعی از لولههای پلیپروپیلن هستند، مقاومت بسیار بالایی داشته و میتوان زمان زیاد از آن استفاده کرد.
در کنار این لولهها، میتوان از لولههای پلیاتیلن هم در سیستمهای فاضلابی استفاده کرد. لولههای پلیاتیلن در مقایسه با لولههای پوش فیت قیمت کمتری داشته و دوام و ماندگاری بالاتری نیز خواهند داشت. البته میتوان در برخی از مواقع، از لوله چدنی نیز در سیستمهای فاضلابی استفاده کرد.
معرفی لولههای چدنی
همانطور که از نام چنین لوله و اتصالاتی نیز پیدا است، در ترکیبات آن از آلیاژهای مختلف چدن استفاده شده است. این لولهها بسته به نوع آلیاژ چدن به انواع مختلفی تقسیمبندی میشوند. خود لولههای چدنی نیز به دو دسته لولههای سر توپی و یا دو سر تخت دستهبندی میشوند. از مهمترین مزایای استفاده از لولههای چدنی در سیستمهای فاضلابی میتوان به مقاومت بسیار مناسب این لولهها اشاره کرد. لولههای چدنی در مقایسه با لولههای فلزی دوام بیشتری داشته و در برابر فرسودگی، مقاومت بیشتری دارند.
همچنین در مقایسه با لولههای فلزی دارای قیمت پایینتری بوده و در صورت گرفتگی میتوان به کمک دستگاههای تراکم هوا، به سادگی مشکل گرفتگی را برطرف کرد. اما باید بدانید که این لولهها در سیستمهای فاضلابی به سرعت زنگ میزنند و به دلیل وزن زیادی که دارند، استفاده از آنها کمتر شده است.
معرفی لولههای فولادی
یکی از پرکاربردترین نوع لوله و اتصالات فلزی، لولههای فولادی هستند. البته از این مدل لولهها در سیستمهای لولهکشی قدیمی بیشتر استفاده شده است. لولههای فلزی را در شکلهای دایرهای و یا استوانهای دو سر باز تولید و روانه بازار میکنند. خود این مدل از لولهها به دستههای مختلفی از جمله لولههای مانیسمان، درزدار و گالوانیزه تقسیم میشوند. از مهمترین مزایای لولههای فولادی میتوان به مقاومت بالای آنها در برابر خوردگی، فشار و ضربه اشاره کرد.
معرفی لوله مانیسمان
لوله مانیسمان که شاید آن را با نام لولههای بدون درز نیز بشناسید، یکی از انواع لولههای فولادی است که بدون جوش و درز به هم وصل میشوند. در تولید لولههای مانیسمان از یک شاخه فولاد استفاده میشود و بعد از حرارت دیدن و تغییر شکل یافتن باید لایه بیرونی را نازکتر کنند. بدین صورت در این لولهها شاهد این هستیم که لایه بیرونی از لایه درونی نازکتر بوده و ضخامت لایه درونی بیشتر خواهد بود.
معرفی لوله درزدار
برای تولید این مدل از لولهها از ورقهایی با ضخامتهای متنوع استفاده میشود که بسته به ضخامت نهایی لوله، برش میخورند. لولههای جوشی یا درزدار به وسیله دستگاه نورد تولید شده و بدین صورت درزی تولید خواهد شد که باید آن را مورد عملیات جوشکاری قرار داد. از مهمترین ویژگی لولههای درزدار میتوان به سختی مناسب آن و همچنین تحمل بالای فشار و دما اشاره کرد.
لوله گالوانیزه
شاید بیشترین استفاده از این مدل لوله و اتصالات فلزی در سیستمهای تهویه مطبوع باشد. در برخی از مواقع نیز میتوانند برای خارج کردن فاضلاب لوازم بهداشتی نیز مورد استفاده قرار بگیرند. این لولهها دارای نرمی خاصی بوده که در فرایند تولید آنها، به ورقهای فولادی فشار زیادی وارد میکنند تا بعد از انتقال به قالب، تغییر شکل دهند. در نهایت بعد از جوشکاری آنها، به کمک یک وان آبکاری خواهند شد. مقاومت این لولههای گالوانیزه کمتر از لولههای فلزی بوده و مواد اسیدی میتواند به آن آسیب وارد کند.
معرفی لولههای مسی
نوع دیگری از لوله و اتصالات پرکاربرد در صنعت، لولههای مسی هستند. این لولهها همانطور که از نامشان هم پیداست از جنس مس بوده و برای موارد زیادی میتوان از آنها استفاده کرد. فلز مس به دلیل رسانایی حرارتی و الکتریکی و همچنین انعطافپذیری مناسبی که دارد، میتواند گزینهای مناسب برای لولهکشی معرفی شود. از لوله و اتصالات مسی بیشتر در خطوط انتقال آب، خطوط خنککننده و … استفاده میشود.
اگر به فلز مس موجود در این لولهها فلزات دیگری را ترکیب کنیم، میتوان لولههای مسی را در برابر انواع فرسودگی، ساییدگی و پوسیدگی مقاوم کرد. لولههای مسی از لحاظ جنس به دو دسته لولههای مسی نرم و سخت و از لحاظ عملکرد به چهار دسته لولههای مسی شاخهای، لولههای مسی کلاف، لولههای مسی کویل و لولههای مسی مویین تقسیم میشوند.
انواع اتصالات صنعتی
تا پیش از این بیشتر به بررسی لولههای مختلف و جنسهای آنها اشاره کردیم. در این قسمت از مقاله قصد داریم تا هر چه بیشتر در خصوص انواع اتصالات صنعتی و کاربرد آنها در قسمتهای مختلف لولهکشیها اشاره داشته باشیم. همانطور که پیش از این نیز اشاره داشتیم، اتصالات در سیستم لولهکشی یکی از مهمترین و واجب قطعات هستند. به صورتی که بههیچعنوان نمیتوان بدون آنها عملیات لولهکشی را انجام داد.
ازاینرو در سیستمهای لولهکشی، معمولاً نام اتصالات در کنار لولهها قرار میگیرند. حال اجازه دهید تا برخی از مهمترین اتصالات بهکاررفته در صنعت و سیستمها را به شما معرفی کنیم.
معرفی اتصالات مغزی
مغزیها یکی از اصلیترین قطعات در اتصالات به شمار میروند. از این قطعات برای متصل کردن و یا در زمانی که نیاز است که قطر لولهها تغییر پیدا کند، استفاده میشود. مغزیها معمولاً از آهن و به صورت ریختهگری تولید شده و دو سر این قطعات به اصطلاح دندهدار شده است. این مدل از تجهیزات بیشتر با نوع ریپچ توپیچ و روپیچ ساده تولید میشوند. نوع دیگری از مغزیها در صنعت وجود دارد که در دو سر آنها رزوه کاری صورت گرفته و طول آنها معمولاً از 30 سانتیمتر کمتر است.
معرفی درپوش لوله
یکی از دیگر از مهمترین قطعاتی که در سیستم لوله و اتصالات استفاده میشود، درپوش لولهها هستند. وظیفه اصلی این قطعات، مسدود کردن لولههایی است که به هر دلیلی قرار نیست از آنها استفاده شود. درپوشها به صورت چهارگوش و یا ششگوش تولید میشوند. به صورت معمول درپوشهای چهارگوش برای لولههایی که قطر کمتری دارند و درپوشهای ششگوش برای لولههایی که قطر بیشتری دارند، کاربرد پیدا میکنند.
معرفی مهره ماسوره
اگر در سیستم لوله و اتصالات بخواهند دو لوله را به یکدیگر وصل کنند، از مهره ماسوره استفاده میکنند. این مهرهها از سه قسمت تشکیل شدهاند. در سمت ابتدایی و انتهایی مهره ماسوره شاهد رزوههایی هستیم که به آنها نرینگی و مادگی گفته میشود. در قسمت وسطی این تجهیزات نیز وظیفه رابط را به عهده دارد که دو سمت دیگر را به یکدیگر وصل میکند.
هر زمان که لولهها نیز دچار شکستگی شده باشند یا سوراخ شوند و یا با بریدن قسمتی از لوله باعث آسیب دیدن آنها شده باشیم، میتوان به کمک این تجهیزات پرکاربرد این مشکل را به سادگی برطرف کرد.
معرفی اتصالات سهراهی و چهارراهی
رابطها نیز بهعنوان یکی از مهمترین اتصالاتی که کاربردهای زیادی در سیستم لولهکشی دارند، میتوانند گزینهای مناسب برای معرفی در سیستم لوله و اتصالات باشند. تصور کنید که در یک خط لوله به یک انشعاب نیاز پیدا میکنید. در این صورت میتوانید به کمک یک سهراهی به این خواسته خود دست پیدا کنید. از مهمترین سهراهیهای پراستفاده در صنعت میتوان به سهراهی تبدیل، سهراهی 45 درجه و سهراهی معادل اشاره کرد.
چهارراهیها نیز وظیفه سهراهیها را انجام میدهند؛ اما زمانی کاربرد پیدا میکنند که بخواهیم به جای یک انشعاب، به دو انشعاب دست پیدا کنیم. البته باید بدانید که از چهارراهیها برای منشعب کردن لولههای کم قطر استفاده نمیکنند.
معرفی انواع بوشنها
نوع دیگری از اتصالات که استفاده از آنها در سیستم لوله و اتصالات میتواند بسیار مفید باشد، بوشنها هستند. این تجهیزات به صورتی تولید میشوند که قسمتهای داخلی آنها کاملا دندهای باشند. از بوشنها برای متصل کردن لولههایی که دارای دنده هستند، استفاده میشود. برای این کار باید قسمتهای داخلی بوشن که به صورت دندهای طراحی شده است را بر روی قسمتهای دندهدار بیرونی لوله قرار داد و سپس فرایند بستن را آغاز کرد.خود این تجهیزات به بوشن تبدیل، بوشن توپیچ و همچنین بوشنهای ساده تقسیم میشوند.
معرفی زانوها
تصور کنید که در یک سیستم لولهکشی نیاز دارید تا مسیر خطوط لوله خود را تغییر دهید. در این صورت بدون شک باید از زانوها استفاده کنید. زانوها بهعنوان قطعاتی که وظیفه تغییر مسیر را به عهده دارند، در سیستم لوله و اتصالات کاربرد پیدا میکنند. به کمک این تجهیزات به سادگی میتوانید مسیر لولهها را به هر سمتی که میخواهید، تغییر دهید. زانوها را در دو نوع 45 و 90 درجه در بازار پیدا میکنید. البته باید بدانید که میتوان زانوهای را در هر زاویهای که میخواهید نیز برش داد.
یکی از انواع زانوها که آن را با نام زانو تبدیل نیز میشناسند، وظیفه دارد علاوه بر تغییر مسیر لوله، قطر لولهها را نیز تغییر دهد. زانو تبدیل بهخصوص در مواقعی که میخواهید در سیستم لولهکشی خود از اتصالات کمتری استفاده کنید، کاربرد پیدا میکند. همچنین اگر بخواهید تغییر مسیر لوله را به صورت تدریجی انجام دهید، میتوانید از خم یا Bendها نیز استفاده کنید. تغییر مسیر تدریجی لوله باعث جلوگیری از افت فشار سیالات درون آن خواهد شد.
معرفی فلنجها
یکی از جدیدترین قطعاتی که در سیستم لوله و اتصالات آن کاربرد بالایی پیدا کرده است، فلنجها هستند. این اتصالات برای وصل کردن لولهها و همچنین شیرآلات کاربرد پیدا میکنند. از مهمترین ویژگی این نوع تجهیزات این است که اتصال لولهها بدون جوشکاری انجامپذیر خواهد بود. همچنین در هر زمان که بخواهید میتوانید با بازکردن فلنجها، به صورت مجدد لولهها را از یکدیگر جدا کنید. در واقع همین قابلیت جداسازی موجب شده تا فلنجها محبوبیت بالایی در صنعت پیدا کنند.
نتیجهگیری
لوله و اتصالات آنها جزو مهمترین تجهیزاتی هستند که برای منتقل کردن سیالات و یا گازها مورد استفاده قرار میگیرند. به کمک این تجهیزات میتوان به سادگی هر نوع سیال و یا گازی را از یک نقطه به نقطه دیگر انتقال داد. لولهها بر اساس جنسی که دارند، در دستههای مختلفی قرار میگیرند که وظایف گوناگونی را بر عهده دارند. از مهمترین لولههای بهکاررفته در صنعت میتوان از لولههای پلیمری، لولههای فولادی، لولههای مسی و … نام برد و از مهمترین اتصالات صنعتی میتوان به مهره ماسوره، فلنجها، زانو، بوشن و … اشاره کرد.
بازتاب: لوله و اتصالات آذین چیست؟ - ردا صنعت فروشگاه تجهیزات صنعت و ساختمان
بازتاب: ارتینگ چیست و وظایف آن چیست؟ - استاندارد سیستم های ارتینگ - ردا صنعت
بازتاب: بست لوله برق - ردا صنعت فروشگاه تجهیزات صنعت و ساختمان
بازتاب: لوله و اتصالات پلیکا - ردا صنعت فروشگاه تجهیزات صنعت و ساختمان
بازتاب: لوله و اتصالات پنج لایه چیست؟ - ردا صنعت فروشگاه تجهیزات صنعت و ساختمان