مقدمه

زمانی که پیمانکاران قصد می‌کنند تا ساختمان را بنا کنند باید به نکات فنی مختلفی توجه کنند. این نکات فنی برای بالابردن ضریب اطمینان ساختمان‌ها به‌صورت دستورالعمل‌های قانونی درآمده است که اجرای آن‌ها ضروری است. یکی از مهم‌ترین نکات فنی در این عملیات‌ها، رعایت یک سری فاصله بوده که در اصطلاح به آن درز می‌گویند. این درزها هرکدام دارای کارکردهای مختلفی بوده و به‌منظور خاصی در ساختمان‌ها پیاده می‌شوند. یکی از مهم‌ترین این درزها، درز انقطاع ساختمان است.

درز انقطاع چیست؟

به‌صورت کلی به فضاهای خالی که در نقاطی از ساختمان‌ها قرار داده می‌شود، درز می‌گویند. این درزها دارای کارکردها و اهداف مختلفی در ساختمان‌ها هستند ولی به‌صورت کلی هدف از ایجاد چنین درزهایی، بالابردن ضریب اطمینان و ایمنی در ساختمان‌ها است. این درزها برای جلوگیری از بروز خطرات احتمالی طراحی می‌شوند و می‌توانند از ساختمان در برابر حوادث گوناگون محافظت کنند. از جمله درزهایی که در ساختمان‌ها ایجاد می‌شوند می‌توان به درز انقطاع، درز انبساط، درز اجرایی و درز کنترل اشاره کرد.

درزهای انقطاع درزی است که در واقع ‌بین دو ساختمان جدا از هم وجود دارد. این درز که یک فضای خالی است جهت جلوگیری از اثرات ناشی از برخوردها، تنش‌ها و ضربه‌ها ایجاد می‌شود. به‌خصوص در زمان‌هایی که زلزله رخ می‌دهد، وجود چنین درزهایی از ریزش و آسیب رسیدن به ساختمان جلوگیری به عمل می‌آورد. ازاین‌رو به‌کاربردن چنین درزی در هر ساختمانی امر ضروری تلقی می‌شود که می‌تواند از خسارات مالی و جانی پیشگیری کند.

نحوه ایجاد درز‌انقطاع در ساختمان

همان‌طور که گفته شد، این درز بین دو ساختمان جدا از یکدیگر ایجاد می‌شود. ازاین‌رو باید فضای خالی بین این دو ساختمان برای شکل‌گیری چنین درزی وجود داشته باشد. بدین صورت این دو ساختمان مجاور یکدیگر، با هم هیچ‌گونه تماسی ندارند. برای انجام چنین امری میلگردهای ساختمانی را در این محل قطع کرده و در صورت وجود هرگونه بتن که باعث ایجاد تماس بین ساختمان‌ها می‌شود، آن را برمی‌دارند. بدین صورت هر دو ساختمان به‌صورت کامل از یکدیگر جدا خواهند شد.

از سوی دیگر برای جلوگیری از خطرات و آسیب‌های ناشی از بادهای سنگین، زلزله و… باید حداقل فاصله‌ای بین بتن‌ها ایجاد شده باشد. در کنار این مسائل وجود درز انقطاع از خطرات ناشی از نشست احتمالی ساختمان‌ها نیز جلوگیری می‌کند. بدین صورت اگر ساختمانی با نشست مواجه شد، خطری برای ساختمان‌های کناری آن ایجاد نمی‌شود.

پوشش درز‌انقطاع

باتوجه‌به نکات گفته شده‌در قسمت‌های قبلی متوجه شدید که در نظر گیری چنین درزی در ساختمان تا چه اندازه دارای اهمیت است. اما اگر به ساختمان‌های ساخته شده‌در خیابان ها توجه کنید.متوجه می‌شوید که چنین درزی در تمامی ساختمان‌ها وجود ندارد. در پاسخ به عدم وجود این موضوع باید گفت که شما به‌ظاهر درز انقطاع را مشاهده نمی‌کنید. به بیان دیگر معماران برای پوشاندن‌چنین درزهایی که باعث کاهش زیبایی ساختمان‌ها می‌شوند و از طرفی زیباسازی محیطی‌، ترفندهایی را به کار می‌برند.و همین امر موجب می‌شود تا در نگاه اول تصور کنید چنین درزی در بین ساختمان‌ها وجود ندارد.

از سوی دیگر در بسیاری از مواقع درزهای انقطاع را به‌وسیله اجسام و تجهیزاتی می‌پوشانند. دقت کنید که بین پوشش درز انقطاع و پرکردن آن تفاوت‌های بسیاری وجود دارد. پوشاندن‌این‌چنین درزهایی به کمک مصالح بسیار سبک و به هدف جلوگیری از جمع‌شدن آب، زباله، لانه‌سازی پرندگان و… انجام می‌شود. بدین صورت امروزه از یونولیت‌ها برای پوشاندن‌این فضاهای خالی استفاده می‌کنند.که باعث می‌شود. افراد عادی تصور کنند درزهای انقطاع پر شده‌است.

رداصنعت پیشرو در ارائه بهترین خدمات و تجهیزات به شما مشتریان گرامی می‌باشد.

استفاده از یونولیت در چنین درزهایی علاوه بر اینکه باعث بالابردن زیبایی نما می‌شود، می‌تواند به‌عنوان یک عایق حرارتی و برودتی عمل کرده و از اتلاف انرژی و رفت‌وآمد صدا نیز جلوگیری به عمل آورد. اما از آن جایی که یونولیت‌ها نیز ممکن است.در طول مدت زمانی پوسیده شوند. در برخی از مواقع از ورق‌های گالوانیزه یا پلاستیک برای پوشاندن‌در انقطاع بهره می‌برند.

البته در خصوص استفاده از چنین مصالحی باید به نکات فنی بسیار زیادی توجه داشت. برای مثال مصالح به‌کاررفته در درزهای انقطاع باید توانایی تحمل فشارهای بالا و ضربه‌های متعدد در زمان بروز زلزله را داشته و یا از اتلاف انرژی جلوگیری کنند. به‌صورت معمول اینکه در ساختمان‌ها از چه نوع مواد و مصالحی برای پوشاندن‌این درزها استفاده شود، به تصمیم پیمانکاران برخواهد گشت.

 

 

آیا تمامی ساختمان‌ها ملزم به رعایت درز انقطاع هستند؟

سوال بسیار مهمی که در خصوص درزهای انقطاع به میان می‌آید این است که آیا در تمامی ساختمان‌ها ملزم به رعایت درز انقطاع هستیم یا خیر؟ در پاسخ باید اشاره کرد که خیر، لزومی ندارد در ساخت تمامی ساختمان‌ها از چنین درزهایی استفاده شود. به بیان دیگر تنها ساختمان‌هایی ملزم به رعایت این نکته هستند که دارای ارتفاع حداقلی 12 متر بوده و یا حداقل 4 طبقه داشته باشند.

تمامی این شرایط و قوانین در آیین‌نامه 2800 و همچنین در قانون و مقررات ساخت ساختمان‌ها عنوان شده‌است. ازاین‌رو تمامی پیمانکاران باید نسبت به آشنایی با چنین قوانینی اقدامات لازم را صورت دهند.

درزهای انقطاع چگونه محاسبه می‌شوند؟

زمانی که مهندسین و پیمانکاران قصد ایجاد چنین درزهایی را دارند، باید محاسبات گوناگونی را انجام دهند. همچنین برای محاسبه درز انقطاع در ساختمان لازم است تا به فاکتورهای مختلفی توجه شود. یکی از مهم‌ترین این فاکتورها که می‌تواند بر روی محاسبه درزهای انقطاع تاثیر بگذارد، ارتفاع ساختمان است. بر اساس آیین‌نامه 2800 محاسبه درز انقطاع در ساختمان‌های زیر 8 طبقه با همین درز در ساختمان‌های بالای 8 طبقه متفاوت خواهد بود.

• محاسبه درز انقطاع در ساختمان‌هایی با ارتفاع کمتر از 8 طبقه

طبق آیین‌نامه 2800 درصورتی‌که یک ساختمان دارای 8 طبقه و یا کمتر از آن باشد، ملزم به رعایت قوانین مربوط به درزهای انقطاع است و باید بین ساختمان‌های مختلف فاصله مشخصی لحاظ شده باشد. طبق این آیین‌نامه این‌چنین ساختمان‌هایی باید فاصله هر طبقه از مرز زمین مجاور خود، حداقل 5 هزار از ارتفاع آن طبقه که بر روی تراز پایه واقع شده است، باشد.

• محاسبه درز انقطاع در ساختمان‌های با ارتفاع بیش از 8 طبقه

بر اساس آیین‌نامه 2800 رعایت چنین درزهایی در ساختمان‌ها بسیار ضروری بوده و باید حتما فاصله موردنظر نسبت به ساختمان‌های کنار رعایت شود. نحوه محاسبه در چنین ساختمان‌هایی به کمک تغییر مکان جانبی غیرخطی طرح آن‌ها در هر طبقه بوده و باید در این محاسبات پی دلتا نیز لحاظ شود. بعد از محاسبه چنین عددی برای هر دو ساختمان، باید از مجموع مربعات عددهای به‌دست‌آمده جذر گرفته شود تا عدد نهایی به‌عنوان فاصله لازم برای درز انقطاع به دست بیایید.

نکات مهم در زمان اعمال درزهای انقطاع

زمانی که پیمانکاران تصمیم به رعایت چنین درزهایی در ساختمان‌ها می‌کنند، لازم است تا توصیه‌ها و نکات مهمی را مدنظر داشته باشند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در زمان پیاده‌سازی درزهای انقطاع لازم است تا ابعاد ستون‌ها را نیز مدنظر قرار داد؛ به‌خصوص آن دسته از ستون‌هایی که به‌صورت یکسره از بالا تا پایین ساختمان تعبیه شده‌اند.
• پیاده‌سازی درز انقطاع در ساختمان‌ بسیار لازم و ضروری بوده و در صورت رعایت‌نکردن آن باید منتظر برخورد مستقیم قانون و شهرداری باشید.
• درصورتی‌که ساختمان مجاور نسبت به اعمال درز انقطاع ملاحظات لازم را رعایت نکرده باشد، ساختمانی که هم اکنون قصد احداث دارد، باید تمامی نکات و شرایط فنی لازم را پیش از انجام کار مدنظر قرار دهد.
• توصیه می‌شود تا درزهای انقطاع هم در پلان‌های معماری و هم در سایت پلان رعایت شوند و جزئیات به‌خصوص آن مشخص گردند. بدین صورت نسبت به پیاده‌سازی و اجرای آن اطمینان به وجود می‌آید.

مجازات رعایت‌نکردن درزهای ساختمان‌ها

همان‌طور که عنوان شد درزهای انقطاع می‌توانند از آسیب رسیدن به ساختمان جلوگیری کرده و به همین دلیل رعایت آن‌ها در هر ساختمان دارای شرایط لازم، ضروری است. ازاین‌رو تمامی پیمانکاران موظف هستند تا در زمان احداث و پیش از آن تمامی اقدامات لازم برای پیاده‌سازی و اجرای چنین درزهایی را مدنظر قرار دهند. درصورتی‌که کوتاهی از سوی پیمانکاران رخ دهد، محکومیت‌های قضایی و انتظامی شامل حال مهندسین ناظر خواهد شد.

درصورتی‌که می‌خواهید نسبت به‌تمامی قوانین مربوط به اجرای چنین درزهایی اطلاعات کسب کنید، می‌توانید به آیین‌نامه 2800 رجوع کرده و آن را به‌صورت کامل مطالعه کنید. باید بدانید که هم اکنون حجم قابل‌توجهی از پرونده‌های قضایی و شهرداری در خصوص رعایت‌نکردن درز انقطاع در ساختمان‌های مختلف است. همچنین به دلیل اینکه رعایت‌نکردن این درز می‌تواند جان و مال ساکنین ساختمان را هم به خطر بیندازد، قانون اجازه داده است تا ساکنین مجتمع در صورت مواجه شدن با چنین مشکلی، از پیمانکار شکایت کنند.

نتیجه‌گیری

درز انقطاع یکی از درزهای ضروری در ساختمان‌های مختلف است که می‌تواند از تنش‌ها، ضربه‌ها و برخوردهای مختلف ناشی از باد، طوفان، زلزله و… جلوگیری کند. تمامی ساختمان‌هایی که حداقل 4 طبقه و 12 متر ارتفاع دارند ملزم هستند تا چنین درزهایی را در زمان احداث لحاظ کنند.

امروزه مهندسین برای جلوگیری از آسیب رسیدن به نمای کلی ساختمان درزهای انقطاع را به کمک مصالح و تجهیزات مختلفی پر می‌کنند. نحوه محاسبه درزهای ساختمانی متفاوت بوده.